Νάρκισσοι: Είναι παντού και πρέπει να προστατευτείς! Μάθε πώς

Άνθρωποι που περιαυτολογούν, ισχυρογνώμονες, που πιστεύουν ότι είναι αλάνθαστοι και κρίνουν αυστηρά τους άλλους, ακόμα κι όταν σε έναν αντικειμενικό παρατηρητή είναι ολοφάνερο ότι δεν υπερτερούν. Αυτοί είναι οι λεγόμενοι υπερόπτες και σίγουρα όλοι γνωρίσαμε τέτοιους στη ζωή μας, σε συγγενικό, φιλικό ή επαγγελματικό επίπεδο.

Γράφει η Λουίζα Θεοφάνους - Ιωακείμ
Συμβουλευτική Ψυχολόγος - Ψυχοθεραπεύτρια
Τηλ. 22376950 / 96319724

Την υπεροψία αυτή επιστημονικά τη χαρακτηρίζουμε ως ναρκισσισμό, ένας όρος που απορρέει από τη μυθολογική ιστορία του Νάρκισσου, ενός ατόμου φοβερά αυτάρεσκου και εγωκεντρικού που ήταν ερωτευμένος με τον εαυτό του.  

Εάν είστε νάρκισσος και μάλλον δεν το γνωρίζετε, θα θεωρείτε ότι όλα όσα γράφονται σε αυτό το άρθρο αφορούν οποιοδήποτε άλλο εκτός από εσάς.  

Αυτό γιατί οι νάρκισσοι εξ’ ορισμού σχεδόν ποτέ δεν το αντιλαμβάνονται οι ίδιοι.  

Πρόκειται για άτομα με πολύπλοκη και σοβαρή ψυχοπαθολογία που σχεδόν ποτέ δε θα συνειδητοποιήσουν το πρόβλημα τους και να ζητήσουν βοήθεια, αλλά μπορούν να κάνουν τους γύρω τους να υποφέρουν πολύ, γι’ αυτό και το άρθρο επικεντρώνεται σε αυτούς που βιώνουν τις τραυματικές συνέπειες της συμπεριφοράς των ναρκισσιστών.

Υπάρχουν νάρκισσοι που με την πρώτη γνωριμία τους καταλαβαίνει κανείς και άλλοι με τους οποίους χρειάζεται παρατεταμένη (συχνά χρόνια) επαφή, ανάλυση και οξυδέρκεια για να τους καταλάβει κάποιος.  

Να θυμάστε ότι είναι σχεδόν πάντα μάταιο και ψυχοφθόρο να προσπαθήσει να αλλάξει κανείς έναν νάρκισσο.  

Έτσι, το μόνο που μπορείτε να κάνετε είναι να προστατευθείτε. 

Συνήθη «συμπτώματα» για να τους εντοπίσετε εύκολα 

1. Έχουν την τάση να περιαυτολογούν, ξεκάθαρα ή συγκαλυμμένα: Μια συζήτηση μαζί τους συνήθως περιλαμβάνει άμεσα ή έμμεσα θέματα όπως το «πόσο καλά τα κατάφεραν», «πόσο τους αναγνώρισαν», «πόσο καλοί άνθρωποι / επαγγελματίες / γονείς / πολίτες / χριστιανοί κλπ είναι, «πόσο σωστά σκέφτονται» κ.ά.  Μπορεί να ξεκινούν ή να τελειώνουν τη συζήτηση με αυτά, ή και απλά να τα «πετούν παρεμπιπτόντως» με αδιάφορο ή ταπεινό ύφος.  Το θέμα είναι πάντα γι’ αυτούς να τους θαυμάσετε με κάποιο τρόπο.

2. Επιδιώκουν συνήθως να είναι το επίκεντρο σε μια ομάδα, με όποιον τρόπο εκφράζει τον καθένα καλύτερα: Με την εμφάνιση, τα επιτεύγματα, τις αντιλήψεις, τα παιχνίδια και τα νάζια τους (μπορούν να γίνουν χαριτωμένοι), ακόμα και με το «ενδιαφέρον» και τις συμβουλές τους προς τους άλλους (που συνήθως περιλαμβάνουν προσωπικά παραδείγματα του «πόσο καλά τα κατάφεραν» οι ίδιοι, ούτως ώστε οι άλλοι να παραδειγματιστούν).

3. Είναι συνήθως κακοί ακροατές, δυσκολεύονται να ακούσουν πραγματικά και να κατανοήσουν τον τρόπο σκέψης ή τα συναισθήματα των άλλων.

4. Αν εκδηλώσουν ενδιαφέρον για τους άλλους, υπάρχει συνήθως (ξεκάθαρο ή συγκαλυμμένο) προσωπικό συμφέρον, π.χ. για να τους θαυμάσουν, να τους έχουν ανάγκη, να τους ευγνωμονούν κλπ.

5. Οι σχέσεις τους και τα συναισθήματα τους για τους άλλους ανθρώπους είναι συνήθως επιφανειακά και τα άτομα με τα οποία «συνδέονται» είναι συνήθως εναλλάξιμα.  Για παράδειγμα, δεν έχει σημασία αν η φίλη τους είναι η Μαρία ή η Χριστίνα, αρκεί να καλύπτει τις δικές τους εγωκεντρικές ανάγκες.  Σε περίπτωση δυσαρέσκειας ή απώλειας είναι έτοιμοι να ξεχάσουν και να αντικαταστήσουν γρήγορα τους «φίλους» τους. 

6. Εμμένουν στις απόψεις τους ακόμη και αν οι άλλοι έχουν λογικά επιχειρήματα και οι ίδιοι όχι, ενώ η μόνη πιθανότητα να αλλάξουν γνώμη για κάτι είναι αν διαφωνεί μαζί τους ένα πρότυπο γι’ αυτούς (συνήθως ένας άλλος νάρκισσος π.χ. γονιός, καθηγητής τους κλπ).

7. Δεν αναγνωρίζουν και δεν παραδέχονται σχεδόν ποτέ τα λάθη τους, κάτι που δυσκολεύονται, απεχθάνονται και αποφεύγουν να κάνουν.  Αν τους ζητήσει κανείς για παράδειγμα χάριν συζήτησης να αναφέρουν ένα λάθος τους θα δυσκολευτούν πολύ να βρουν κάτι, ενώ αν τελικά τα καταφέρουν θα το κάνουν να φανεί όσο πιο ασήμαντο και δικαιολογημένο γίνεται.

8. Τείνουν να είναι επικριτικοί και να κατηγορούν εύκολα τους άλλους (ξεκάθαρα ή συγκαλυμμένα), ακόμα και για δικά τους λάθη, για τα οποία αρνούνται να αναλάβουν την ευθύνη και να δεχτούν τις συνέπειες των πράξεων τους.  Για παράδειγμα, αν κάποιος ψυχραθεί μαζί τους μετά που τον έχουν πληγώσει, μπορεί να τον κατηγορήσουν ως σκληρό, ψυχρό και παράξενο, ενώ σπάνια θα τους δει κανείς να κάνουν ειλικρινή αυτοκριτική και προσπάθεια αλλαγής.

9. Υπερτιμούν συνήθως τα προσόντα και τις ικανότητες τους και υποτιμούν αυτά των άλλων, π.χ. ένας επαγγελματίας που νομίζει ότι οι δικές του σπουδές, το δικό του αντικείμενο ενασχόλησης και τα δικά του επιτεύγματα είναι πιο σπουδαία και αξιέπαινα από αυτά άλλων συναδέλφων του, ή που νομίζει ότι είναι ειδικός και σε θέματα που δεν είναι και υποτιμά αυτούς που είναι.

10. Οι νάρκισσοι, χαρακτηριζόμενοι συνήθως από ένα αίσθημα παντοδυναμίας, τείνουν να ξεφεύγουν εύκολα από τα όρια τους, π.χ. γιατρός που εξασκεί και άλλες ειδικότητες από τη δική του, φαρμακοποιός που δίνει ιατρικές συμβουλές, δάσκαλος που κάνει τον ψυχολόγο κλπ.

11. Η ικανότητα τους για έκφραση συναισθημάτων και το συναισθηματικό τους λεξιλόγιο είναι συνήθως πολύ περιορισμένα.

12. Εάν είστε άτομο ευαίσθητο και συναισθηματικό θα προσέξετε ότι όταν είστε μαζί με νάρκισσους μειώνεται η αυτοεκτίμηση σας, νιώθετε κατώτεροι, ανασφαλείς, ανεπαρκείς, ακόμα και προβληματικοί.  Οι νάρκισσοι έχουν τη δύναμη να προκαλούν αυτά τα συναισθήματα στους άλλους.

Προσοχή! Για να διαγνωστεί κάποιος ως νάρκισσος δεν σημαίνει ότι πρέπει να χαρακτηρίζεται με ακρίβεια και απόλυτα από όλα τα πιο πάνω και στον ακραίο βαθμό που μπορεί να φτάσουν. 

Πώς να τους αντιμετωπίσετε 

Εάν είστε ευαίσθητο άτομο και έχετε μεγαλώσει ή ζήσει πολύ καιρό με νάρκισσους και δεν είστε ένας από αυτούς, θα έχετε σίγουρα πληγωθεί σοβαρά και επανειλημμένα από τη στάση τους και θα σας έχουν δημιουργηθεί σοβαρά ψυχικά τραύματα όπως η χαμηλή αυτοεκτίμηση.  

Σε αυτές τις περιπτώσεις οι συνέπειες είναι και οι πιο οδυνηρές και χρειάζεστε πολλή στήριξη από άτομα δικά σας, ενώ πιθανότατα χρειάζεστε και επαγγελματική βοήθεια για να ξεπεράσετε τα προβλήματα που σας έχουν δημιουργήσει.

Είναι πολύ σημαντικό να κρατάτε αποστάσεις από αυτά τα άτομα, όσο και αν τους αγαπάτε.

Η συμπεριφορά ενός νάρκισσου μπορεί να είναι αστεία όταν κανείς τους απομυθοποιήσει, δεν τους λαμβάνει σοβαρά υπόψη και δεν έχει ιδιαίτερες ανθρώπινες προσδοκίες από αυτούς.  

Για να το κάνει όμως κάποιος αυτό χρειάζεται πρώτα να αναγνωρίσει τη ψυχοπαθολογία τους, να προστατευτεί και να περισώσει την αυτοεκτίμηση του.  

Αν αναγκάζεστε να έχετε επαφή με νάρκισσους, θα ήταν καλό να μην επενδύετε σε στενές σχέσεις μαζί τους (έστω και αν πονά), αφού είναι ανίκανοι για κάτι τέτοιο και το μόνο που θα πετύχετε θα είναι να πληγώνεστε ακόμα περισσότερο.  

Λουίζα Θεοφάνους - Ιωακείμ

Vaso

21/07/2017>15:38

Ευχαριστώ πολύ για το άρθρο. Με βοήθησε πολύ γιατι βιώνω τις τραυματικές συνέπειες της σχέσης μου με έναν νάρκισσο. Θα ήθελα σας παρακαλώ να με ενημερώσετε αν υπάρχουν και άλλα σχετικά άρθρα. Σας ευχαριστώ.

ΑΠΑΝΤΗΣΗ

ΤΟ ΔΙΚΟ ΣΑΣ ΣΧΟΛΙΟ

* Υποχρεωτικά πεδία

Παρακαλούμε όμως τα κείμενα να μην είναι υβριστικά, να μην παραπέμπουν σε άλλους ιστότοπους, να γράφονται στην ελληνική ή την αγγλική γλώσσα (όχι greeklish), να είναι κατανοητά και τέλος να είναι κατά το δυνατόν σύντομα. Είναι αυτονόητο πως η ομάδα διαχείρισης φέρει ευθύνη μόνο για τα επώνυμα άρθρα των συντακτών και των συνεργατών της. Σας ευχαριστούμε για την συμμετοχή σας.